Tạp chí Văn nghệ Hải Dương
Chuyện làng Văn nghệ: "Nhà văn Nguyễn Tuân trăm năm vang bóng" của tác giả Tường Duy
02/12/2022 08:07:32

Nhà văn Kim Lân, trong một bài viết có tính chất “phúng viếng” bậc đàn anh Nguyễn Tuân, đã buông nhận xét: “Nguyễn Tuân, anh là người sung sướng nhất”. Quả tình, nhìn vào cuộc đời Nguyễn Tuân, dù có những khúc gian nan, song ông vẫn là người… “sung sướng”.

 

Sinh thời, trong các nhà văn Việt Nam, ông luôn là tâm điểm thu hút sự chú ý của mọi người. Ngày ông tạ thế, Báo Văn nghệ làm một số báo đặc biệt để tưởng nhớ ông và đến nay, khó có số báo nào tập hợp được nhiều bài viết hay về một tác giả như số báo dành cho Nguyễn Tuân. Những dịp kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của ông, anh em trong văn giới đều không quên. Cũng trên tinh thần như vậy, trong bài viết này, tôi xin kể lại một số mẩu chuyện vui có tính giai thoại về nhà văn Nguyễn Tuân:

Với chú bé thích chen ngang

Sinh thời, nhà văn Nguyễn Tuân có thói quen đến uống bia ở quầy bia Cổ Tân. Bấy giờ bia còn là loại hiếm nên đôi khi nhà văn cũng phải xếp hàng như mọi người và bởi vậy mà ông được chứng kiến không ít cảnh chen ngang. Lần ấy, nhà văn già rất ngạc nhiên khi thấy một chú bé - tay xách một cái can to - ở đâu bỗng chạy đến, lách vào đứng ngay trước mặt ông. Nhà văn nắm lấy vai chú bé, hỏi ngay:

- Này, cháu làm gì thế?

Đứa bé ngước mắt nhìn ông già rồi trả lời hết sức thản nhiên:

- Thưa bác, cháu xếp hàng mua bia cho bố cháu.

- Thế thì - Nhà văn già cúi xuống đứa bé - Cháu hãy nhìn kỹ bác đây này: Bác già rồi. Đầu bác hói, tóc bác bạc, cằm bác có râu. Nhớ chưa?

- Dạ thưa bác, cháu nhớ rồi - Lần này đứa bé trả lời có vẻ ngần ngại. Song nó vẫn băn khoăn - Nhưng thưa bác, nhớ thế để làm gì ạ?

Nhà văn già điềm nhiên trả lời:

- À, để rồi ngày mai nhỡ bác có đến sau thì nhớ cho bác chen ngang với nhé.

Đứa bé im lặng, đỏ bừng mặt... Nó đã hiểu.

Với nhà phê bình cơ hội

Ai cũng biết Nguyễn Tuân vốn là người không ưa gì các nhà phê bình. Ông từng nói rằng, ông mong các nhà phê bình “bất tử”, để khi xuống âm phủ ông không phải sống chung với họ. Bởi vậy mà một lần, một nhà phê bình (vốn nổi tiếng là một kẻ cơ hội, đục nước béo cò) lần tìm đến chơi với ông. Vừa thoáng thấy bóng nhà phê bình kia, Nguyễn Tuân đóng ngay cửa lại. Nhà phê bình đứng ngoài gõ, gọi:

- Nguyễn Tuân ơi, Nguyễn Tuân có nhà không?

Nguyễn Tuân đứng ở sau cánh cửa, nói vọng ra:

- Nguyễn Tuân đi vắng rồi!

Nhà phê bình muối mặt, đành quay trở về.

Với các nhà biên tập

Trong đời sống văn chương, báo chí hiện thời, ngày càng xuất hiện nhiều trường hợp người viết quá dễ dãi với tác phẩm của mình. Bài viết vừa ráo mực, họ đã đem “chào hàng” tại các tòa báo mà không cần đọc lại bản thảo lấy một lần. Và khi in ra, họ cũng không cần biết nó đã bị (hoặc được) cắt xén, sửa chữa ra sao. Câu giao ước thường trực của họ với các biên tập viên là: “Khi in, tùy ban biên tập cắt gọt, sửa chữa thoải mái”. Thật khác với trường hợp của nhà văn bậc thầy Nguyễn Tuân. Dường như việc phải sửa văn của cụ là một việc cực chẳng đã của các biên tập viên, đồng thời cũng là... nỗi lo thon thót của họ. Bởi, không khéo thì chỉ vì một vài chữ, cụ đòi bỏ cả bài, hoặc vì một bài, cụ xin rút lại cả tập sách, không cho xuất bản nữa. Mà các biên tập viên làm việc với cụ đâu phải là bậc thường, toàn những nhân vật gạo cội cả đấy.

Nhà văn Kim Lân mặc dù từng là chỗ tâm giao của cụ Nguyễn (hai người từng cùng tham gia bộ phim “Chị Dậu” chuyển thể từ tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố), vậy mà một lần - do tình thế đưa đẩy- Kim Lân đã phải khéo léo thuyết phục cụ Nguyễn chỉnh sửa một đôi chữ trong bài viết của cụ. Thoạt đầu, cụ Nguyễn ưng thuận, nhưng sau khi sách in ra, không biết ngẫm nghĩ thế nào, cụ lại sa sả mắng Kim Lân ngay giữa trụ sở Hội Nhà văn, rằng Kim Lân “nếu có quyền có chức cũng không phải vừa đâu”, rằng vừa rồi Kim Lân đã “cắt của mình mấy chữ, đểu quá...” (việc này nhà văn Kim Lân đã kể lại trong bài hồi ký “Nguyễn Tuân, anh là người sung sướng nhất”).

Việc đặt tên cho cuốn “Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi” của Nguyễn Tuân cũng không... đơn giản. Thoạt đầu, khi đưa duyệt bản thảo (sách do Hội Văn nghệ Hà Nội xuất bản), nhà văn Tô Hoài, Chủ tịch Hội Văn nghệ Hà Nội đề nghị cụ Nguyễn đổi tên tập sách. Theo ý Tô Hoài, chỉ cần để cái tên “Hà Nội đánh Mỹ” là đủ.

Nguyễn Tuân bực bội: “Ông thấy nó dài dòng ở chỗ nào?”. Tô Hoài giải thích: “Để là “Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi” cứ thấy y như mình đứng ở bề trên mà ban khen cho Hà Nội vậy”.

Nguyễn Tuân nổi xung: “Đấy! Ba cái anh duyệt bài là chúa hay suy diễn. Tôi không có đứng trên đứng dưới gì sất, chỉ có điều là tôi không chịu được cái gì chung chung. Tôi nói “Hà Nội ta” là “Hà Nội của chúng ta đây! Của ta đây!”. Tôi tự hào về cái Hà Nội của ta, thế có được không? Thế còn đánh Mỹ thì phải nói “đánh Mỹ giỏi” chứ nói “đánh Mỹ” thì ai biết đánh Mỹ như thế nào? Một cái tên sách, nó là cái tên sách của tôi, sao ông cứ bắt phải giống mọi người? Nếu ông làm biên tập mà cứ muốn gọt tôi cho bằng tròn vo như vậy, không có cá tính, không có cái riêng của tôi thì thôi, để sách đó, tôi không in nữa”.

Với người đi viếng mình

Là một người từng nhiều lần trong đời tiễn đưa bạn hữu về chốn an nghỉ cuối cùng, nhà văn Nguyễn Tuân thường để ý tới sự nắng nôi của con đường dẫn vào khu nghĩa trang. Đặc biệt, đường đến nghĩa trang Văn Điển trước đây còn không mấy có nhà cửa, bóng cây xanh, những người đi theo xe tang thường phải chịu những nỗi cực nhọc vất vả khi vào ngày hè oi nóng. Bởi vậy, trong một lần nói vui với bạn bè về việc sau này mình khuất núi, nhà văn Nguyễn Tuân ngỏ ý: Vì bình sinh hay uống bia, nên ông đề nghị, khi chết, thay vì việc mua vòng hoa, mọi người hãy tập trung số tiền đó để mua một téc bia chở đi trước xe đặt quan tài ông để phục vụ anh em trên đường tiễn ông xuống... Văn Điển. 
 
 
 
Các tin mới hơn
Kiến trúc: "Đình làng với không gian văn hóa làng xã Hải Dương vùng Đồng bằng Bắc Bộ" của KTS. Nguyễn Phương Liên (05/01/2023)
Mục Văn nghệ trẻ: "Bàn chân đặc biệt" của Ngân Thuận (Học sinh lớp Bồi dưỡng năng khiếu sáng tác Văn học- Mỹ thuật trẻ năm 2022) (02/01/2023)
Mục tác giả, tác phẩm: Tác giả Nguyễn Hữu Phách - Một nhà văn, nhà báo đa tài" của tác giả Kim Xuyến(31/12/2022)
Chuyện làng văn nghệ: "Muôn nẻo bút danh nhà văn" của tác giả Mộc Uyển(31/12/2022)
Mục Văn nghệ dân gian: "Con trâu" của tác giả Tăng Bá Hoành(31/12/2022)
Các tin cũ hơn
Mục Kiến trúc: "Đi tìm bản sắc văn hóa trong kiến trúc đô thị Việt Nam" của tác giả Nguyên Hà(01/12/2022)
Trang Văn nghệ Trẻ: "Đứa trẻ" của Lê Hứa Huyền Trân(30/11/2022)
Mục Nghiên cứu, Lý luận, Phê bình: Trích tham luận "Tình hình văn xuôi hiện nay" của nhà nghiên cứu Bùi Việt Thắng (Đại học Quốc gia Hà Nội) (30/11/2022)
Sân khấu: Kịch ngắn "Món quà lớn nhất" của tác giả Trần Thùy Linh(29/11/2022)
Văn nghệ dân gian: "Vài suy nghĩ về Văn hóa dân gian Hải Dương" của tác giả Lê Thị Dự(29/11/2022)
na
na
na
na
Chuyên mục nổi bật
na
na
na
na